Ana sayfa İyi İş [Başarılı Projeler] İyi İş: “Doğruluk Payı”

İyi İş: “Doğruluk Payı”

525
0
PAYLAŞ

Medya Akademi‘de “İyi İş” kategorisinde başarılı internet projelerine ışık tutmaya devam ediyoruz. Bu hafta “İyi İş” kategorisinde “Doğruluk Payı“na yer veriyoruz.

Doğruluk Payı, Ortak Gelecek İçin Diyalog Derneği‘nin hayata geçirdiği bir proje. Proje çerçevesinde Türkiye’deki politikacıların açıklamaları “Doğru” mu “Yanlış”mı diye değerlendiriliyor. Bu değerlendirmeler projenin web sitesinde kamuoyu ile paylaşılıyor.

Şu ana kadar yüzlerce açıklama değerlendirilmiş ve kamuoyu ile paylaşılmış durumda. Her geçen gün yeni değerlendirmeler de yapılıyor. Medya Akademi olarak böylesine zorlu bir göreve soyunan Doğruluk Payı ekibine ulaştık ve sorularımızı ilettik. Sorularımızı projede de görev alan Ortak Gelecek İçin Diyalog Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Koray Kaplıca yanıtladı.

“Doğruluk Payı” gibi bir proje yapmaya neden karar verdiniz?

Biraz klişe bir giriş olacak gibi ama Doğruluk Payı fikri, gerçekten üç kişi bir araya gelip Türkiye siyaseti için neler yapılabilir sorusuna bir cevap olarak doğdu. Daha önce ABD’de “factcheck” sitelerini ve başka ülkelerdeki türevlerini yakından takip ediyorduk. “Türkiye’de neden olmasın?” sorusunu sormamız çok uzun sürmedi. Türkiye’de siyasetçilerin, özellikle başbakan ve bakanların, neredeyse her açıklamalarında bir iddia dile getirdiğini görmek çok zor değil. Hükümet son 12 yılda neler yaptığını anlatmak için sürekli içinde niceliksel verilerin kullanıldığı iddialar öne sürüyor. Muhalefet üyeleri ise hükümetin neler yapamadığı ile ilgili iddiaları sıralıyor. Bizlere de seçmen olarak kafa karışıklığı düşüyor. Böyle bir projeye girişmemizin en pratik nedenini de bizim gibi seçmenlerin bilgi bombardımanına turulduğu bu çağda bilinçli tercihler yapmasına yardım etme amacı oluşturuyor. Bu projenin diğer amacı ifşa ederek Türkiye demokrasisinde eksik olan siyasi sorumluluk ilkesini hayata geçirmek. Seçenin, seçilenin neyi doğru neyi yanlış söylediğini görmesi demek seçilen tarafında da bir sorumluluk duygusunun gelişmesi anlamına geliyor. Bilinçli seçmen ve sorumlu seçilen de Türkiye demokrasisi için elzem demokratik bir siyasi kültürün gelişmesi için olmazsa olmaz faktörler.

Türkiye’de herkesin kendi doğrusunu dayatmaya çalıştığını görüyoruz. Böyle bir ortamda hangi açıklamanın doğru, hangisinin yanlış olduğuna siz hangi kriterlere göre karar veriyorsunuz?

Siyaset bir doğrular savaşı, fakat siyasetçiler de bu “doğrularını” dile getirirken genel kabul görmüş referanslara ihtiyaçları var. Bizim Doğruluk Payı projesinde de yaptığımız aslında bu referansların doğruluğunu ve söylenen iddiaya uygunluğunu araştırmak. Örneğin hükümet üyeleri son 12 yılda Türkiye ekonomisinin performansınının başarılı olduğunu kanıtlamak için ekonomik büyüklükten, işsizlik rakamlarına kadar birçok göstergeyi kullanarak iddialarda bulunuyorlar. Ekibimiz önce bu iddianın teknik olarak doğru olup olmadığını resmi istatik kaynaklarını tarayarak karar veriyor; daha sonrasında ise bu gösterge ekonomik performasın ne kadar önemli bir ölçütüdür sorusunu da tartışarak nihai kararını veriyor. Bu faktörlerin hepsi kendi içinde puanlandırılarak bu puana karşılık gelen beş farklı seviyeden birine yerleşiyor. Doğal olarak siyasetçilerin açıklamaları her zaman sadece niceliksel ifadeler barındıran iddiaları içermiyor. Bu durumda ise olabildiğince resmi kaynaklar, güvenilir kurumların raporları, akademik makaleler ve uluslararası haber ajanslarının içerikleri kontrol kaynakları olarak kullanılıyor. Sonuçta, her türlü iddiada kullanılan bilginin diğer kaynaklarla uyuşması, kaynakların kaliteli olması ve bağlama uygun olması puanlama kriterlerimizi oluşturuyor.

Proje çerçevesinde hemen hemen tüm siyasilerin açıklamalarını takip ediyorsunuz. Hangi açıklamayı değerlendirip, hangisini görmezden geleceğinize nasıl karar veriyorsunuz?

Proje çerçevesinde olabildiğince farklı kaynaktan siyasetçilerin açıklamalarını takip etmeye çalışıyoruz, fakat tabii ki tüm açıklamaları kontrol etmek mümkün olmuyor. Açıklama seçerken dikkat ettiğimiz en önemli nokta doğrulanabilecek veya yanlışlanabilecek bir iddia içermesi. Nispeten bu tür özellik içeren açıklama bulmakta çok fazla zorlanmıyoruz. Topladığımız bu havuzdan malzeme seçerken dikkat ettiğimiz diğer nokta ise önemli ve tartışma yaratan bir iddia olması. Her gün istikrarlı olarak iki analiz çıkarmaya çalışıyoruz. Her gün çok tartışmalı bir iddia ortaya çıkmayabiliyor ama olabildiğince gündemde yer alan ve gündemi izleyen kişiler için bilgilendirici olabilecek analizler çıkartmaya gayret ediyoruz. Havuzdan açıklama seçerken herhangi bir parti veya kuruma göre bir kota uygulamıyoruz. Zaten şimdiye kadar yaptığımız analizlerde parti dağılımına baktığımızda önemli ölçüde meclis dağılımını yansıttığını görüyoruz. Bu yüzden haber seçerken nispeten önyargıdan uzak bir yaklaşım belirlediğimizi söyleyebilirim.

Yaptığınız iş büyük emek gerektiriyor. Tüm bu süreçleri kaç kişilik bir kadro ile yürütüyorsunuz?

Bu emek aslında iki ayaklı. İçerik üretiminden sürekli olarak dört editör arkadaşımız profesyonel olarak bize destek veriyorlar. Üretilen içeriği sosyal medya organlarında yayılmasını sağlamak için de tam zamanlı ve gönüllü arkadaşlarımız yoğun emek sarf ediyorlar. Bunun dışında gönüllü olarak da katkılar alabiliyoruz zaman zaman. Amacımız çekirdek kadroyu genişletmek fakat bu işin gönüllü kısmı da bizim bu projeyi kurumsallaştırmamız kadar önemli. Doğruluk Payı şu an bir proje ama bizim amacımız bunu ciddi bir hareket haline getirmek. İnterneti devamlı şekilde kullananan milyonlarca öğrenci arkadaşımız var. Bu arkadaşlarımızın çok az bir kısmını interneti verimli şekilde kullanmanın yolları konusunda bilgilendirir ve “factcheck” hareketine dahil edebilirsek sanal ortamda siyasetçilerin dikkatli ve soumlu konuşmaları için önemli bir baskı oluşur. Siyasetçilerin twitter hesaplarında onlara kötü sözler yerine söylediklerinin yanlışlayan kaynakların linklerini içeren postlar görmek Türkiye demokrasisi için önemli bir kazançtır.

Takipçilerinizden gelen tepkiler nasıl? Ölçümlerinizi doğru buluyorlar mı?

Genel olarak gelen tepkilerin olumlu olduğunu söylemek mümkün. Bazı takipçilerimiz Türkiye’de gerekli bir girişim olduğunu vurgulayarak bizi kutladılar. Bazıları analizlerimizde farklı kaynaklar önererek içeriği zenginleştirmeye ve bize katkı vermeye çalıştılar. Ve tabii ki Türkiye’de her yeni başlayan girişim gibi bizi tarafsız olmamakla ve bir kampın sesi olmakla suçlayanlar da oldu. Proje olarak 4 ayı geride bırakmak üzereyiz ve yaptığımız analizlerle en azından tarafsızlık konusundaki hassiyetimizi gösterdiğimiz kanısındayım. Bu 4 aylık süreç hem bizim bazı geri bildirimlerden ders aldığımız hem de prensiplerimizi gösterdiğimiz bir süreç oldu.

Açıklamları için “Yanlış” dediğiniz isimlerden size yanıt veren oldu mu?

Analizini yaptığımız bazı aktörlerden geri dönüşler oldu. Bazı durumlarda milletvekilleri danışmanları bize ulaşarak açıklamanın tam olarak öyle olmadığını iddia ettiler ve asıl konuşma görsellerini bizimle paylaştılar. Bir keresinde söz konusu milletvekili bizim ile farklı ve kamuya açık olmayan bir kaynak paylaşarak analizin değiştirilmesini talep etti. Bu durumlar bizim için önemli tecrübe kazanımları oldu. Belli bir tutumu kurumsallaştırmak için vesile oldular. En önemlisi, projenin etkisini görme açısından bize çok ciddi bir motivasyon kaynağı oldular. Açıkçası biz zaten böyle bir tepkiden çekinmiyoruz ve olması gerektiğini düşünüyoruz.

Şu ana kadar en fazla “Doğru” ve “Yanlış” açıklama yapan isimler ile partiler hangileri?

Daha önce de bahsettiğim gibi biz her ne kadar siyasetçilerin basına yansıyan açıklamalarını olabildiğince taramaya çalışsak da bunların hepsinin analizini yapmak mümkün değil. Bu yüzden siyasetçilerin bazı açıklamaları üzerinden bir değerlendirme yapıyoruz. Bu durumda da bir sıralama yapıp en doğru açıklama yapan veya en yanlış açıklama yapan kişiler bunlar demek hatalı sonuçlara götürebilir. Parti bazındaki değerlendirmeleri dogrulukpayi.com adresinde aylık bazda yayınladığımız raporlarda görebilirsiniz.

Yıl sonunda bir almanak çıkartmayı ve yılın istatistiklerini paylaşmayı düşünüyor musunuz?
Sadece yıl sonunda değil her ay ve her dört ayda bir toplu değerlendirmelerimizi kamuoyuyla paylaşıyoruz. Bu raporlarda ayın gündemiyle beraber konu kategorileri ve partilere göre analiz dağılımları ve ortalama puanlar görülebilir.

Projenin arkasında kurumsal olarak “Ortak Gelecek İçin Diyalog Derneği“ni görüyoruz. Derneğinizin amacı ne? İlerleyen süreçte farklı etkinlik ve projelerinizi de görecek miyiz?

Ortak Gelecek için Diyalog Derneği siyasi katılım, temsiliyet, siyasi sorumluluk, şeffaflık alanlarında çalışmalar yaparak Türkiye’de demokrasinin araçlarına ulaşımı ve genç kitleleri bu demokratikleşme hareketine ortak etmeyi kendine amaç olarak belirleyen bir dernek. Doğruluk Payı, derneğin kendine amaç edindiği prensiplerini gerçekleştirmek için ortaya çıkmış bir proje. Ortak Gelecek için Diyalog Derneği olarak yakın zamanda kamuoyuyla paylaşmayı planladığımız, siyasette şeffaflık, hesap verilebilirlik, demokratikleşme ve bir arada yaşama kültürünün hakim olmasına yönelik katkı sağlamasını hedeflediğimiz projelerimiz var. Gerçekleştirmekte olduğumuz projelerimizin yanı sıra Ortak Gelecek Buluşmaları adını verdiğimiz, Türkiye’nin düşünürlerini genç arkadaşlarımızla buluşturmakta olduğumuz etkinlikleri gerçekleştiriyoruz. Türkiye’nin farklı sosyal yapı ve geçmişlerden gelen gençlerini bir arada çalışmaya teşvik etmek ve bu yolda 5.000 bin üye hedefini koyduğumuz Ortak Gelecek için Diyalog Derneği’nin tüm projelerine ve etkinliklerine ortakgelecek.org adresinden ulaşılabilir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.